Twoje motywacje - psychoterapia, szkolenia, akademia rozwoju

Czym jest autosabotaż w pracy i jak sobie z nim radzić?

09.05.2024

Czasami, zupełnie nieświadomie, stajemy się sami swoim największym wrogiem. Chociaż wydaje się nam, że robimy wszystko, aby osiągnąć sukces w pracy, nasze działania mogą świadczyć o czymś zupełnie innym. To, co na początku wyglądało na pecha czy zbieg okoliczności, w rzeczywistości mogło być autosabotażem – hamulcem, który sami sobie zakładamy. Autosabotaż w pracy może przejawiać się poprzez prokrastynację, perfekcjonizm czy unikanie odpowiedzialności. Każda z tych postaw może skutkować niezadowoleniem, stresem oraz poczuciem niespełnienia zawodowych aspiracji. Nasuwa się pytanie: dlaczego podejmujemy takie działania? I co ważniejsze, jak możemy przestać podkopywać własne wysiłki i zacząć pracować na swoją korzyść? Na te pytania postaramy się odpowiedzieć w artykule. 

Co to jest autosabotaż i jaki wpływ ma na naszą pracę?

Autosabotaż jest niczym cichy złodziej, podkradający się do naszego profesjonalnego życia, często niezauważony, a jego działanie ma głębokie korzenie w naszej psychice. To zjawisko, które można określić jako nieświadomą lub częściowo świadomą formę agresji wymierzoną przeciwko sobie. Choć rzucanie kłód pod nogi, kojarzone jest raczej z naszym wrogiem, to w przypadku autosabotażu jest zupełnie inaczej. W psychologii to zjawisko nosi nazwę samoutrudniania i pojawia się nie tylko w życiu zawodowym, ale także osobistym.

Działania takie jak nieustanna samokrytyka, tworzenie scenariuszy porażki czy odkładanie zadań na później, są mechanizmami obronnymi, za pomocą których nasz mózg stara się nas chronić. Często stanowią one reakcję na nadmierne obciążenie pracą, wyczerpanie lub lęk przed opuszczeniem strefy komfortu. Są to sposoby, w jakie mózg odpowiada na sygnały ostrzegawcze, przyjmując strategię unikania ryzyka niepowodzenia lub odrzucenia w zamian za pozostanie w znanej, choć niekoniecznie satysfakcjonującej rzeczywistości.

W jaki sposób autosabotaż wpływa na naszą pracę?

Autosabotaż w pracy obniża nasze szanse na sukces, ale również tworzy wygodne usprawiedliwienie dla ewentualnych niepowodzeń. To mechanizm obronny, który pozwala zrzucić ciężar winy za porażki na zewnętrzne okoliczności, takie jak pech, działania innych ludzi czy nieprzewidziane sytuacje, zamiast spojrzeć w głąb siebie. Tym samym nasze poczucie własnej wartości pozostaje nienaruszone, choć zwykle przychodzi nam za to zapłacić wysoką cenę. Osoba stosująca autosabotaż traci możliwość rozwoju, osiągnięcia celów zawodowych i osobistego zadowolenia. 

Dlaczego stosujemy autosabotaż w pracy? 

Skoro wiemy już, czym jest i jak działa autosabotaż, warto dowiedzieć się, jakie są jego przyczyny. Zastanawiając się, dlaczego wkraczamy na ścieżkę samoutrudniania w pracy, należy spojrzeć na nasze najgłębsze obawy i przekonania. Często bez naszej świadomej zgody, stajemy się własnymi przeciwnikami. Nie wynika to z dążenia do porażki, lecz w ten nieoczywisty sposób pragniemy chronić siebie w różnych sytuacjach. Sabotaż może mieć swoje źródło w głęboko zakorzenionych negatywnych przekonaniach o sobie, które wynikają z samokrytyki lub wątpliwościami co do własnej wartości, inteligencji czy zdolności.

Zdaniem eksperta

Zdaniem eksperta

Często to strach przed porażką, krytyką lub odrzuceniem skłania nas do unikania ryzyka i trzymania się na uboczu, zamiast aktywnie dążyć do realizacji celów. Być może pułapka perfekcjonizmu sprawia, że zamiast działać, pogrążamy się w niekończącym się planowaniu i analizowaniu, co paradoksalnie powstrzymuje nas przed osiągnięciem wymarzonego sukcesu. Nie bez znaczenia są także doświadczenia z przeszłości, które mogły nas zranić, pozostawiając głębokie emocjonalne blizny. To właśnie one mogą napędzać mechanizm autosabotażu, skutecznie komplikując zawodowe działania – mówi Krzysztof Kamiński.

Uświadomienie i zrozumienie tego procesu jest pierwszym krokiem na drodze przełamania cyklu autosabotażu i otwarcia się na nowe możliwości sukcesu w pracy.

Jakie są konsekwencje stosowania autosabotażu w pracy?

Autosabotaż może mieć konsekwencje dla naszego samopoczucia i kariery w sposób, którego często nawet nie dostrzegamy.

  • Niska samoocena – gdy nieustannie podważamy własne umiejętności i nie osiągamy zamierzonych celów, zaczynamy wątpić w siebie. Negatywna opinia na swój temat sprawia, że każde kolejne zadanie wydaje się trudne do wykonania. 
  • Utracone szanse – unikanie ważnych zadań czy decyzji to przegapienie możliwości, które mogłyby pozwolić nam odnieść sukces zawodowy. Taki stan rzeczy prowadzi do wyrzutów sumienia i pytań “co by było, gdyby…”.
  • Relacje ze współpracownikami – praca zespołowa opiera się na wzajemnym zaufaniu i dotrzymywaniu obietnic. Gdy nie jesteśmy w stanie dotrzymać słowa, przekładamy spotkania czy nie realizujemy zadań na czas, wpływa to negatywnie na nasz profesjonalizm, termin wdrożenia projektu, ale przede wszystkim relacje z innymi pracownikami.
  • Uczucie utknięcia w miejscu bez widocznej ścieżki rozwoju – taka stagnacja jest źródłem frustracji i gniewu skierowanego przeciwko sobie. Pogłębia to wewnętrzną krytykę i zamyka nas w błędnym kole negatywnych emocji. 

Chcesz nauczyć się radzenia z emocjami i lepszej komunikacji?

Zapisz się na szkolenia z radzenia sobie ze stresem

Jak rozpoznać, że stosujemy w naszym życiu autosabotaż?

Rozpoznanie autosabotażu w naszym życiu może być jak odkrywanie tajemniczej mapy, która prowadzi do zrozumienia siebie. Warto podkreślić, że autosabotaż jest nawykiem, który się powtarza, dlatego można go dość szybko zidentyfikować. Na początek wystarczy zadać sobie proste pytania: Dlaczego wybieramy właśnie takie działanie? Jakie głęboko ukryte potrzeby próbują się przez to wyrazić? Co próbuję dzięki temu zyskać lub czego chcę uniknąć?

Obserwacja własnych działań może ujawnić powtarzające się wzorce, które przynoszą więcej frustracji niż korzyści. Zauważmy, jakie sytuacje wywołują w nas poczucie niepowodzenia i jakie strategie – czy to unikanie, przesadna ostrożność, czy może zbytnia impulsywność – prowadzą nas do znanych już rozczarowań. Dopiero kiedy zdecydujemy się zatrzymać i dokładnie przyjrzeć się temu, co nas blokuje, możemy uwolnić się od sabotowania siebie, destrukcyjnych działań i zacząć kierować bardziej świadomie i efektywnie swoim życiem.

Jak wyeliminować schematy autosabotażu?

Mechanizm autosabotażu, doskonale znany psychologii, staje się pułapką, w której łatwo się zatracić. Osoby, które podejrzewają u siebie zachowania mające znamiona autodestrukcji, powinny rozważyć wsparcie specjalisty – konsultację psychologicznąPsychoterapia może pomóc odkryć źródła problemu i zaproponować skuteczne strategie wyjścia z tego cyklu. Warto także zainwestować w rozwój osobisty poprzez udział w treningach z podstaw asertywnościszkoleniach z zapobiegania wypaleniu zawodowemu czy też treningach umiejętności społecznych.

Na drodze do samorozwoju, niezwykle ważne staje się również zdefiniowanie własnej misji i wizji. Pozwoli to na budowanie pewności siebie, efektywne radzenie sobie z kryzysami życiowymi oraz określenie długoterminowych celów życiowych. Praca nad sobą to proces, który wymaga czasu, ale jego rezultaty mogą zaskoczyć.

Autor wpisu

Autor wpisu

Krzysztof Kamiński – psycholog biznesu, trener treningu psychologicznego oraz specjalista z zakresu psychoterapii uzależnień. Doświadczenie managerskie zdobywał kierując przez 20 lat różnymi zespołami sprzedażowymi. Pasjonuje się poszerzaniem samoświadomości oraz treningiem umiejętności społecznych.