Twoje motywacje - psychoterapia, szkolenia, akademia rozwoju

Jak asertywność rodziców wspiera rozwój dziecka? Wyjaśniamy

02.06.2023

Aktualizacja: 3 października, 2023

Wychowanie dziecka to jedno z najważniejszych zadań, jakie rodzice mają do spełnienia w swoim życiu. Proces ten obejmuje zarówno kształtowanie wartości i przekonań, jak i uczenie umiejętności społecznych, emocjonalnych oraz poznawczych, które są niezbędne do radzenia sobie w dorosłym życiu. Kluczowym elementem, który rodzicom często przychodzi z trudem, jest postawa asertywna. Właściwe ustanowienie i egzekwowanie granic jest niezbędne, aby dzieci mogły rozwijać się w zdrowy i odpowiedzialny sposób. Dowiedz się, dlaczego tak istotna w procesie wychowania dziecka, jest asertywność jego opiekunów oraz w jaki sposób bronić własnego zdania w rozmowie z pociechą.

Czy dziecku trzeba stawiać granice? Korzyści z bycia asertywnym rodzicem

Asertywność to umiejętność, która jest bardzo pomocna w procesie wychowawczym. Stawianie granic i odmawianie dziecku pomaga mu zrozumieć, jakie zachowania są akceptowane, a jakie nie. Stanowią one swoistą “mapę drogową” dla pociech, która pozwala im dorastać w sposób zgodny z wartościami i normami społecznymi. Stawianie granic sprzyja zdrowemu rozwojowi emocjonalnemu, społecznemu i poznawczemu dziecka, ucząc go samokontroli, odpowiedzialności i szacunku dla innych. Warto pamiętać, że postawa asertywna nie oznacza nadmiernej kontroli czy rygoru, lecz raczej jasne określenie oczekiwań i konsekwencji, w celu zapewnienia bezpieczeństwa oraz wspierania prawidłowego funkcjonowania. 

Jakie zachowania rodziców mogą wpłynąć negatywnie na rozwój dziecka?

Rodzice mają ogromny wpływ na dziecko, a niektóre ich zachowania mogą negatywnie działać na rozwój emocjonalny pociechy. Czego zatem nie powinni robić?

Zdaniem eksperta

Zdaniem eksperta

Krytykowanie dziecka oraz nadmierne oczekiwania, zarówno w aspekcie nauki, jak i osiągnięć życiowych, mogą prowadzić do obniżenia jego samooceny i poczucia własnej wartości. Ponadto zbyt surowe lub niespójne zasady dyscypliny wywołują lęk i niepewność, utrudniając rozwój samodzielności i poczucia odpowiedzialności. Z drugiej strony duża pobłażliwość i brak konsekwencji w wychowaniu również mają negatywny wpływ na rozwój pociechy, utrudniając naukę poszanowania granic i zdolności do radzenia sobie z trudnościami – mówi Krzysztof Kamiński. 

Jakie wyzwania mogą pojawić się podczas bycia asertywnym rodzicem i jak sobie z nimi radzić? 

Zachowania asertywne mogą być wyzwaniem dla wielu rodziców, ponieważ wymagają zmiany dotychczasowych nawyków i sposobu komunikacji z dzieckiem. 

  • Jednym z trudności jest konsekwentne wyznaczanie granic i egzekwowanie ich przestrzegania. Dla wielu osób może być to trudne, a nawet powodować uczucie winy, zwłaszcza gdy dziecko jest rozgniewane, agresywne lub smutne. W takich sytuacjach warto zachować spokój, stanowczość i wyjść naprzeciw emocjom i potrzebom młodego człowieka. Więcej na temat stawiania granic bez poczucia winy dowiesz się z artykułu: Na czym polega sztuka asertywnego stawiania granic? Jak to robić bez poczucia winy?
  • Kolejnym wyzwaniem jest często radzenie sobie z emocjami dziecka. Asertywne podejście do wychowania zakłada szacunek dla uczuć i potrzeb pociechy, nie zatracając przy tym własnych granic. W tym celu ważne jest uczenie się aktywnego słuchania i wyrażania uczuć w sposób zrozumiały. 
  • Problemem dla rodziców jest radzenie sobie z krytyką ze strony rodziny bądź przyjaciół. Często spotykamy się z opinią, że bycie stanowczym i konsekwentnym to “zbyt surowe” podejście do wychowania dziecka. W takiej sytuacji warto pamiętać o swoich celach i wartościach oraz skupić się na pozytywnych efektach, jakie przynosi takie podejście do wychowania.

Rozwiń swoje umiejętności stawiania granic, dzięki kursom z rozwoju osobistego

Zadzwoń lub napisz do nas

Jak skutecznie odmawiać dziecku? Asertywne rodzicielstwo

Dzieci mogą sprawić, że dorosłym będzie niezwykle trudno powiedzieć „nie”, niezależnie od tego, czy pociecha ma napady złości, krzyczy, wybucha płaczem, czy też nastolatek używa wielu argumentów. Latorośl może również próbować sprawić, że poczujesz się winny, gdy narzucasz granice lub zachowywać się odpowiedzialnie, tylko po to, by osiągnąć swój cel. Jak zatem być asertywnym rodzicem? Poniżej przedstawiamy kilka wskazówek: 

Przedstaw przyczynę swojej decyzji

Kluczowe jest przekazanie swojego stanowiska w sposób jasny, spokojny i uprzedzający wszelkie nieporozumienia. Wyrażaj swoje uczucia i przekonania z szacunkiem dla perspektywy dziecka, jednocześnie podkreślając przyczyny swojej decyzji. Przedstaw konkretne argumenty, które wyjaśnią, dlaczego nie zgadzasz się z prośbą lub zachowaniem młodego człowieka.

Nie bój się, że asertywna postawa rani dziecko

Niektórzy rodzice mogą obawiać się, że stawianie granic może ranić lub wpłynąć negatywnie na ich relację. Tymczasem wprowadzając ograniczenia, uczymy je odpowiedzialności, samodyscypliny oraz tego, jak reagować w sytuacjach, gdy ich pragnienia nie są spełnione. Właściwe stawianie granic nie polega na surowości czy krzywdzeniu, ale na utrzymaniu zasad, które służą dobru dziecka. W ten sposób pokazujemy, że nasze działania wynikają z troski o jego dobro, a nie z chęci sprawowania kontroli czy złośliwości.

Uspokój się przed rozmową

Ważne jest, żeby podejść do rozmowy w stanie emocjonalnej równowagi. Unikajmy podejmowania decyzji czy wyrażania dezaprobaty w stanie złości czy frustracji. Zamiast tego dajmy sobie chwilę na ochłonięcie i zebranie myśli. Rozmowa odbywająca się w atmosferze spokoju, zwiększa szanse na konstruktywny dialog oraz lepsze zrozumienie potrzeb i respektowanie granic.

Słuchaj, a następnie zadawaj pytania

Zamiast automatycznie odrzucać prośbę dziecka, warto najpierw wysłuchać, co ma do powiedzenia. Następnie, zadawajmy pytania, które pozwolą lepiej zrozumieć perspektywę drugiej strony. Umożliwia to podejmowanie decyzji opartych na pełniejszym obrazie sytuacji. Tłumaczenie dziecku przyczyn odmowy oraz proponowanie alternatyw czy kompromisów sprawia, że będzie się czuło wysłuchane i zrozumiane, co z kolei wpłynie na wzrost jego zaufania i szacunku względem rodzica.

Nie przesadzaj z negocjacjami

Unikaj nadmiernych negocjacji z dzieckiem. Choć ważne jest, aby dać mu prawo do mówienia o swoich potrzebach, rodzic powinien zachować równowagę między kompromisem a utrzymaniem swojego stanowiska. Negocjacje zbyt częste lub zbyt daleko idące, mogą prowadzić do sytuacji, w której dziecko zaczyna uważać rodzica za osobę, którą można łatwo manipulować. Warto pamiętać, że rodzic ma prawo do postawienia granic i odmówić, gdy jest to konieczne dla dobra rodziny. 

Jak zostać asertywnym rodzicem?

Asertywność to umiejętność komunikacji opartej na szacunku, szczerości i pewności siebie. Kluczem do osiągnięcia tego celu jest rozwijanie swoich umiejętności komunikacyjnych oraz stawiania granic. Uczestnictwo w treningu z podstaw asertywności, szkoleniu z komunikacji czy treningu umiejętności społecznych pozwoli poszerzyć wiedzę na temat skutecznych technik przekazywania potrzeb, granic i oczekiwań. Dzięki temu zyskasz pewność siebie, umiejętność rozmowy z dziećmi na różnych poziomach rozwojowych oraz zdolność do wyrażania swoich uczuć i emocji w sposób, który promuje wzajemne zrozumienie i szacunek. Asertywny rodzic to osoba, która potrafi słuchać swojego dziecka, jednocześnie będąc pewnym swojej roli i dążąc do wspólnego dobra.

Autor wpisu

Autor wpisu

Krzysztof Kamiński – psycholog biznesu, trener treningu psychologicznego oraz specjalista z zakresu psychoterapii uzależnień. Doświadczenie managerskie zdobywał kierując przez 20 lat różnymi zespołami sprzedażowymi. Pasjonuje się poszerzaniem samoświadomości oraz treningiem umiejętności społecznych.