Twoje motywacje - psychoterapia, szkolenia, akademia rozwoju

Jak reagować na krytykę w sposób asertywny? Porady, przykłady

13.07.2023

Aktualizacja: 3 października, 2023

Czy kiedykolwiek czułeś się niekomfortowo, zdezorientowany, a może nawet zdenerwowany po otrzymaniu krytyki? Nie musi już tak być! W życiu codziennym nie sposób uniknąć uwag, niezależnie od tego, czy pochodzą one od współpracowników, znajomych czy rodziny. Kluczem do sukcesu jest umiejętność asertywnego reagowania na krytykę, która pozwoli nie tylko osiągnąć spokój emocjonalny, ale również ułatwi komunikację z innymi osobami. Poznaj praktyczne porady i przykłady, które pomogą radzić sobie z oceną innych w odpowiedni sposób. Zapraszamy do lektury.

Czym wyróżnia się asertywna postawa w kontekście krytyki?

Umiejętność radzenia sobie z krytyką w sposób asertywny wyróżnia się stawianiem granic, efektywnym komunikowaniem swoich uczuć drugiej osobie oraz akceptacją konstruktywnych uwag, jednocześnie dbając o poszanowanie własnych praw i potrzeb. Asertywny rozmówca potrafi słuchać uważnie i z szacunkiem, nie dając się ponieść emocjom czy impulsom. Zamiast ulegać manipulacji czy zniechęceniu, analizuje krytykę, wyciąga wnioski i podejmuje odpowiednie działania. Posługując się językiem “ja”, wyraża swoje zdanie w sposób klarowny i uprzejmy, bez naruszania praw innych osób.

Asertywna postawa umożliwia budowanie zdrowych relacji, opartych na wzajemnym szacunku i konstruktywnej komunikacji, a to prowadzi do lepszego radzenia sobie w sytuacjach konfliktowych i stresujących. W przypadku nieasertywnych zachowań odbieranie krytyki, może doprowadzić do biernych lub agresywnych reakcji.

Jakie są rodzaje krytyki?

Możemy rozróżnić dwa główne rodzaje krytyki, na które nasza reakcja powinna być zupełnie inna:

  • Konstruktywna krytyka ma na celu pomóc osobie w rozwoju i doskonaleniu swoich umiejętności lub zachowań. Jest wyrażana w sposób szanujący drugą osobę i zrozumiały, zazwyczaj zawiera konkretne wskazówki i propozycje poprawy. 
  • Krytyka destrukcyjna ma charakter negatywny, potrafi zdeprecjonować lub zniechęcić osobę, do której jest kierowana. Często przybiera formę osobistych ataków, ogólnikowych zarzutów lub ośmieszania. Nie wnosi wartości do rozmowy, ani nie pomaga w rozwoju, a krytykant jedynie obniża samoocenę osoby i naraża ją na stres. Zwłaszcza w tym przypadku ważna jest asertywna reakcja na takie uwagi, aby bronić swoich wartości oraz potrzeb. 
Zdaniem eksperta

Zdaniem eksperta

Aby nauczyć się asertywnie reagować na krytykę, warto zrozumieć jej źródła i przyjąć informację zwrotną, jako szansę na rozwój. Dojrzałe podejście do niepochlebnych opinii polega na wysłuchaniu oceny oraz analizie naszego zachowania, traktując to jako konstruktywną obserwację. Taka postawa pozwala zmierzyć się z wyzwaniami i dążyć do osobistej dojrzałości, jednocześnie dbając o zdrowe relacje interpersonalne – mówi Krzysztof Kamiński.

Jak asertywnie radzić sobie z krytyką konstruktywną?

Przyjmowanie krytyki nie jest łatwe, gdyż naturalną reakcją jest chęć natychmiastowego wyrażenia swojego zdania lub przerwania danej osobie. Zamiast tego, dajmy sobie chwilę na przemyślenie sytuacji. To pozwoli zachować spokój i skupić się na tym co naprawdę zostało powiedziane i odpowiedzieć w sposób asertywny. Warto także pamiętać, że nie każda krytyka jest negatywna – może być również wartościowym źródłem informacji. Dlatego, zamiast koncentrować się na tym, co jest złe, lepiej przyjąć uwagi pod swoim adresem i spróbować wyodrębnić elementy, które możemy wykorzystać do rozwoju i poprawy.

  • Przeanalizuj krytykę: Czy jest konstruktywna? Czy ma na celu pomoc, czy raczej ośmieszenie?
  • Spróbuj zrozumieć punkt widzenia osoby krytykującej: Czy ma rację? Czy możesz się z nią zgodzić?
  • Ustal, co można poprawić: Czy są jakieś konkretne działania, które możesz podjąć, aby polepszyć sytuację?

Wyrażaj swoje uczucia i przemyślenia

Jeśli zdecydujesz, że krytyka jest wartościowa, wyraź swoje uczucia i przemyślenia w sposób jasny i asertywny. Daj drugiej stronie zrozumieć, że doceniasz jej uwagi i masz zamiar się nimi zająć. Przykład asertywnej odpowiedzi na krytykę:

“Dziękuję za Twoją opinię. Zgadzam się, że mogłem lepiej wykonać to zadanie. W przyszłości postaram się bardziej skupić na szczegółach, aby uniknąć takich błędów.”

Dowiedz się, czym jest komunikacja empatyczna i jak można się jej nauczyć z artykułu: Dlaczego empatia pomaga w komunikacji? Czy i jak można się jej nauczyć?

Odpowiedź na krytykę niezasłużoną lub niekonstruktywną

Czasami możemy napotkać krytykę, która wydaje się niezasłużona lub skupiająca się na podkopywaniu naszej samooceny. W takich przypadkach ważne jest, aby również odpowiedzieć asertywnie, nie pozwalając sobie na bycie biernym.

  • Upewnij się, że zrozumiałeś intencje osoby krytykującej. Czy faktycznie próbuje Ci zaszkodzić, czy może jest to wynik nieporozumienia?
  • Wyraź swoje uczucia i punkt widzenia. W jasny i spokojny sposób przekaż, jak się czujesz i dlaczego uważasz, że krytyka jest niezasłużona.
  • Postaraj się unikać konfliktu. Nawet jeśli krytyka wydaje się nieuczciwa, staraj się nie eskalować sytuacji, ale raczej dążyć do jej rozwiązania.

Przykład asertywnej odpowiedzi na niezasłużoną krytykę: “Słucham Twoich uwag, ale nie zgadzam się z nimi. Uważam, że wykonałem to zadanie zgodnie z oczekiwaniami. Chętnie przedyskutuję to, jeśli masz jakieś konkretne uwagi na temat mojej pracy, które mogą pomóc mi się poprawić.” 

Chcesz poprawić swoje relacje z ludźmi i lepiej radzić sobie z uwagami innych?

Zapisz się na szkolenie z komunikacji 

Dlaczego nie udaje nam się odpowiadać asertywnie na krytykę?

Czasami trudno nam reagować asertywnie na krytykę z różnych powodów. Jednym z nich jest niskie poczucie własnej wartości, które sprawia, że nie potrafimy bronić nam przekonań. Niepewność siebie może prowadzić do bierności, a nawet do przyjmowania niesłusznej krytyki. Innym czynnikiem są niewłaściwe wzorce komunikacyjne, których doświadczyliśmy w przeszłości. Jeśli nie mieliśmy okazji nauczyć się zdrowych sposobów radzenia sobie z krytyką w pewnym momencie swojego życia, możemy mieć tendencję do reagowania agresywnie lub w sposób unikający. Ponadto, silne emocje, takie jak gniew czy smutek, utrudniają racjonalne podejście do uwag innych osób, prowadząc do impulsywnych reakcji. Dlatego istotne jest ciągłe doskonalenie swojej asertywności, co pozwala lepiej komunikować się z innymi i skuteczniej bronić swoich wartości.

Reakcja na krytykę i budowanie pewności siebie – szkolenia

W naszym codziennym życiu często musimy mierzyć się z uzasadnioną i nieuzasadnioną krytyką czy uwagami. Dlatego ważne jest, aby nauczyć się odpowiednio na nie reagować. W tym zakresie pomocne będą szkolenia biznesowe organizowane przez firmę Twoje Motywacje. Umożliwią one zrozumienie mechanizmów wpływających na relacje międzyludzkie. Szkolenia z zakresu asertywności są doskonałą okazją do rozwoju osobistego. Uczestnicy poznają techniki radzenia sobie w sytuacjach stresowych i pod presją, co przekłada się na większą pewność siebie. Trening umiejętności społecznych prowadzi do poprawy relacji interpersonalnych, zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym oraz zwiększenia satysfakcji i poczucia spełnienia. 

Autor wpisu

Autor wpisu

Krzysztof Kamiński – psycholog biznesu, trener treningu psychologicznego oraz specjalista z zakresu psychoterapii uzależnień. Doświadczenie managerskie zdobywał kierując przez 20 lat różnymi zespołami sprzedażowymi. Pasjonuje się poszerzaniem samoświadomości oraz treningiem umiejętności społecznych.